W orędziu noworocznym papież Franciszek nawiązał do tematu pokoju, który opiera się nie tylko na braku wojny, ale także na tzw. sprawiedliwości społecznej. Ojciec Święty kwestię tę podjął już wcześniej w bulli ogłaszającej Jubileusz Zwyczajny Roku 2025 (Spes non confundit – Nadzieja zawieść nie może), w której czytamy m.in:
Podejmując starożytne słowa proroków, Jubileusz przypomina, że dobra ziemi nie są przeznaczone dla nielicznych uprzywilejowanych, lecz dla wszystkich. Trzeba, aby ci, którzy posiadają bogactwo, byli hojni, dostrzegając oblicze swoich braci i sióstr w potrzebie. Myślę w szczególności o tych, którym brakuje wody i żywności: głód jest skandaliczną plagą w ciele naszego człowieczeństwa i zachęca wszystkich do wstrząśnienia sumieniami(…).
W związku z Rokiem Jubileuszowym chciałbym skierować jeszcze jedną serdeczną zachętę: jest ona zaadresowana do najbogatszych narodów, aby uznały powagę tak wielu podjętych decyzji i zgodziły się umorzyć długi krajów, które nigdy nie będą mogły ich spłacić. Jest to nie tylko kwestia wielkoduszności, ale przede wszystkim sprawiedliwości (…). Jak naucza Pismo Święte, ziemia należy do Boga, a my wszyscy mieszkamy na niej jako „przybysze i osadnicy” ( Kpł 25, 23). Jeśli naprawdę chcemy przygotować drogę pokoju na świecie, zaangażujmy się w usuwanie odległych przyczyn niesprawiedliwości, regulowanie niesprawiedliwych i niewypłacalnych długów oraz w zaspokajanie głodu” (nr 16-17).
Darowanie długów jest mocno powiązane z Jubileuszem, który przypominał Izraelitom, i ma też przypominać nam, iż dobra ziemskie należą do wszystkich, a nie do uprzywilejowanych (pamiętamy, że u Izraelitów ziemia wracała po 50 latach do swojego właściciela, ten kto ją nabył musiał ją oddać w roku jubileuszowym). Jest to warunek sprawiedliwości i pokoju między ludźmi, o czym dziś przypomina papież Franciszek. Izraelici mieli świadomość, że ziemia jest tak naprawdę własnością Pana: „Do Pana należy ziemia i to, co ją napełnia, świat i jego mieszkańcy” - powtarzali za psalmistą (Ps 24,1).
A w jaki sposób my możemy włączyć się w apel Ojca Świętego o sprawiedliwość i pokój na świecie? Wobec powyższego na pewno można zastanowić się nad naszym stosunkiem do osób, które są nam coś winne. Niejednokrotnie trudno nam przyjmować pewne straty majątkowe (np. nieoddane pożyczki, niesprawiedliwe podziały spadkowe itd.). A jednak rzeczą ogromnie ważną jest odpuszczanie naszym dłużnikom. I nie chodzi tu tylko o długi materialne, ale także wszelkie przewinienia bliźnich wobec nas. Droga chrześcijanina polega na odpuszczaniu win, tak, jak odpuszcza nam nasz Ojciec niebieski. Tak modlimy się w „Ojcze nasz”: „I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. W języku greckim polskie słowo „odpuszczamy” (afekamen) oznacza czynność wykonaną wcześniej, której owoce trwają do chwili obecnej. Stąd, aby uzyskać łaskę wysłuchania modlitwy – odpuszczenia win – trzeba wcześniej przebaczyć bliźniemu*. Przebaczenie, darowanie bliźniemu powinno poprzedzać modlitwę.
Rok Jubileuszowy jest nie tylko okazją do uzyskania odpuszczenia grzechów i darowania kar za winy już odpuszczone (tzw. odpusty), ale także okazją do refleksji i do podjęcia konkretnej własnej drogi nawrócenia poprzez darowanie osobom, które wobec nas zawiniły. Czasem mogą być to „duże” sprawy, jak darowanie długu komuś, kto nie jest w stanie go spłacić, ale najczęściej jest to także nie chowanie uraz, nie wypominanie komuś dawniejszych krzywd, puszczanie w niepamięć niemiłych sytuacji itd. Przebaczenie winowajcom to droga, której nauczył nas Pan Jezus i jest to na pewno droga pokojowa.
Gabriela Seifert-Knopik
*Za o. Ludwik Mycielski OSB, Gdy Biblię i Katechizm czytamy po polsku, Biskupów 2023, s. 32