Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza
Jezus powiedział do swoich uczniów:
«Wy jesteście solą ziemi. Lecz jeśli sól utraci swój smak, czymże ją posolić? Na nic się już nie przyda, chyba na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi.
Wy jesteście światłem świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze. Nie zapala się też lampy i nie umieszcza pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu. Tak niech wasze światło jaśnieje przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, który jest w niebie».
Krótkie rozważanie
Mateusz czerpał z wczesnej tradycji logiów (Mk 9,50; 4,21; Łk8,l6; 11,33; 14,34-35); posłużył się metaforą soli i światła, odnosząc je do słuchaczy kazania. Mateusz podkreśla osobisty wymiar przesłania, powtarzając „wy" i „wasze". W rezultacie powiada uczniom: Chociaż jesteście prześladowani, macie do spełnienia misję wobec świata.
Uczeni podkreślają różne zastosowania soli w starożytności (np. jako środka konserwującego lub substancji regularnie dodawanej do nawozu). W tym fragmencie chodzi jednak o jej walory smakowe: „jeśli sól utraci swój smak" (greckie słowo, które zostało tutaj użyte oznacza również „stać się głupcem" — być może jest to gra słów). Chociaż sól uzyskiwana z Morza Martwego, z substancji zawierających inne domieszki, rozpuszczała się, pozostawiając jedynie nieczystości, myśl, o którą tutaj chodzi najlepiej ujął rabin żyjący pod koniec I w. po Chr. Gdy zapytano go, w jaki sposób sól, która utraciła smak, może go z powrotem odzyskać, odpowiedział, że można to uczynić za pomocą błony płodowej muła. Ponieważ wiadomo, że muł został wykastrowany i nie może mieć potomstwa, dał przez to do zrozumienia, iż ludzie, którzy zadają głupie pytanie, otrzymują głupie odpowiedzi. Prawdziwa sól nie może utracić swojego smaku. Gdyby jednak tak się stało, w jaki sposób można by było przywrócić jej smak? Soląc ją? Sól nie posiadająca słonego smaku jest pozbawiona wartości.
”jeśli sól utraci swój smak”: Czyli stanie się bezużyteczna. Ściśle biorąc sól nie może utracić swojego smaku i pozostać nadal solą, jednak według judaizmu sól mogła zostać zanieczyszczona i nadawać się jedynie do wyrzucenia. Sól spełnia jednocześnie rolę przyprawy i środka konserwującego. Podobnie jest z dobrym nauczycielem. W opisie losu soli wykorzystano obrazowość sądu Bożego.
W tradycji żydowskiej Izrael (Iz 42,6; 49,6) i Jerozolima (także Boże Prawo) były uważane za światłość świata. „Miastem", o które tutaj chodzi, może być Jerozolima; może nim też być każde miasto położone na wzniesieniu, którego światła sprawiają, iż jest widoczne na tle okolicznych wiosek.
Światło stanowiło symbol Boga i Izraela (Rz 2,19). W NT odnoszono je do Jezusa (Mt 4,16; Łk 1,79; 2,32; Flp 2,15; Ef 5,8). miasto położone na górze: Zob. Iz 2,2-5. Gdyby chodziło o konkretne miasto galilejskie położone na górze, dobrym przykładem byłoby Hippos lub Jerozolima. Czerpiąc swoją pewność z wiary uczniowie nie powinni się wahać przed podjęciem światowej misji.
Małe lampy oliwne pochodzące z tego okresu dawały słabe światło; powodowało to, że przeciętny dom, posiadający małą liczbę okien, był źle oświetlony. Lampy najlepiej było postawić na świeczniku. Umieszczenie nad nimi dużego przedmiotu przypuszczalnie całkowicie stłumiłoby ich światło.
Obraz nawiązuje do jednoizbowego domu palestyńskiego, powszechnie używanej glinianej lampki oliwnej i korca. Uczniowie nie żyją wyłącznie dla siebie, lecz także dla innych; por. 25,26; 2 Kor 4,7.
Mateusz wyciąga wnioski z przesłanek płynących z tradycji. Werset wskazuje na delikatną równowagę między wykonywaniem dobrych uczynków a niechlubieniem się z tego powodu i/lub niepoczytywaniem tego za zasługę. Postępowanie ucznia, opisane w pozostałej części kazania, nie powinno prowadzić do arogancji, lecz do nawrócenia wielu do „ojca waszego, który jest w niebie". W charakterystyczny dla siebie sposób Jezus zwraca się do Boga „Ojcze"; Mateusz do słowa „Ojciec" dodaje określenia „mojego/waszego... w niebie".
Opracowano na podstawie strony https://liturgia.wiara.pl, w tym pochodzących tam materiałw :Katolicki Komentarz Biblijny prac. zbiorowa, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2001 oraz Historyczno Kulturowy Komentarz do Nowego Testamentu Craig S. Keener, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2000