Nikt przed Bogiem nie jest bezgrzeszny, ani kapłani sprawujący Mszę Świętą, ani wierni, którzy w niej uczestniczą. Bardzo ważnym elementem Obrzędów Wstępnych przygotowujących nas do pełnego uczestnictwa we Mszy Świętej jest zatem akt pokuty.
W Ogólnym wprowadzeniu do Mszału Rzymskiego czytamy: (pkt 51) „Następnie kapłan wzywa do aktu pokuty, jaki po krótkiej chwili milczenia spełnia cała społeczność w formie wspólnego wyznania, kapłan zaś kończy je absolucją, która jednak nie posiada skuteczności sakramentu pokuty”. Przepisy potwierdzają, to co zapewne wielu z nas wie, akt pokuty na początku Mszy, gładzi grzechy powszednie. Do zmazania grzechów ciężkich, potrzebna jest jednak spowiedź. Samo znaczenie aktu pokuty wypływa z anonimowego traktatu starożytnego chrześcijaństwa Didache, gdzie mowa o tym, aby przed złożeniem ofiary wyznać grzechy i pojednać się ze swoimi braćmi, aby składana ofiara nie była skalana. Jest to moment stanięcia w prawdzie o sobie, twarzą w twarz wobec światła Bożego. Takie stanięcie staje się źródłem autentycznej radości.
Akt pokuty składa się z czterech elementów: wezwania kapłana (zaproszenie), chwili ciszy (refleksji), formuły wyznania grzechów (win) oraz konkluzji (zwanej absolucją), czyli prośby kierowanej przez kapłana w imieniu całej zgromadzonej wspólnoty o przebaczenie grzechów.
Mszał rzymski podaje trzy formy wyznania grzechów, czwartą zaś jest aspersja.
I Formuła znana jako „Confiteor” (spowiedź powszechna) to jednocześnie wyznanie grzechów i wspólna modlitwa Kościoła. W wyznaniu tym przyznajemy że jesteśmy grzeszni, ale prosimy o przebaczenie nie tylko Boga ale i cały lud Boży, ponieważ mamy świadomość, że nasze grzechy nie dotyczą tylko nas, lecz ranią cały Kościół.
Po chwili milczenia wszyscy razem odmawiają spowiedź powszechną:
Spowiadam się Bogu wszechmogącemu * i wam, bracia i siostry, * że bardzo zgrzeszyłem * myślą, mową, uczynkiem i zaniedbaniem: Bijąc się w piersi mówią: moja wina, moja wina, moja bardzo wielka wina. Dalej mówią: Przeto błagam Najświętszą Maryję, zawsze Dziewicę, * wszystkich Aniołów i Świętych, * i was, bracia i siostry, * o modlitwę za mnie * do Pana Boga naszego.
Przewodniczący prosi o odpuszczenie grzechów: Niech się zmiłuje nad nami Bóg wszechmogący * i odpuściwszy nam grzechy, *doprowadzi nas do życia wiecznego. W. Amen.
II Forma dialogowana - przybiera postać rozmowy między kapłanem a ludem zgromadzonym na Mszy Świętej. Składa się z dwóch par wezwań wziętych z Pisma Świętego (Jl 2,17 i Ps 85,8)
Przewodniczący mówi: Zmiłuj się nad nami, Panie. W. Bo zgrzeszyliśmy przeciw Tobie.
Przewodniczący: Okaż nam, Panie, miłosierdzie swoje. W. I daj nam swoje zbawienie.
Przewodniczący prosi o odpuszczenie grzechów: Niech się zmiłuje nad nami Bóg wszechmogący * i odpuściwszy nam grzechy, *doprowadzi nas do życia wiecznego. W. Amen.
III Forma tropiczna - w której każde wymienione przez kapłana wezwanie kończy się słowami: "zmiłuj się nad nami" wypowiedzianymi przez wiernych. Forma tropiczna — posiada formę litanijną, składa się z trzech wezwań zakończonych apostrofą Kyrie eleison (pierwsze i trzecie) oraz Chyrste eleison (drugie).
Przewodniczący lub wyznaczony członek wspólnoty odmawia następujące albo podobne wezwanie skierowane do Chrystusa, kończące się słowami: Zmiłuj się nad nami.
Panie, który zostałeś posłany, aby uzdrowić skruszonych w sercu, zmiłuj się nad nami. W. Zmiłuj się nad nami.
Przewodniczący: Chryste, który przyszedłeś wzywać grzeszników, zmiłuj się nad nami. W. Zmiłuj się nad nami.
Przewodniczący: Panie, który siedzisz po prawicy Ojca, aby się wstawiać za Twoim ludem, zmiłuj się nad nami. W. Zmiłuj się nad nami.
Przewodniczący prosi o odpuszczenie grzechów: Niech się zmiłuje nad nami Bóg wszechmogący * i odpuściwszy nam grzechy, *doprowadzi nas do życia wiecznego. W. Amen.
IV Aspersja - czyli pokropienie wodą święconą. W tym przypadku nie używa się żadnych słów, kapłan dokonuje poświęcenia ludzi zgromadzonych w świątyni wodą święconą. Obrządek ten nawiązuje bezpośrednio do słów Psalmu 51(50):
"Asperges me hyssopo, et mundabor lavabis me, et super nivem dealbabor". (łac.) Co oznacza w języku polskim: "Pokrop mnie hizopem, a stanę się czysty, obmyj mnie, a nad śnieg wybieleję"
W niedziele, szczególnie w okresie wielkanocnym, w miejsce aktu pokuty może się odbyć błogosławieństwo i pokropienie wodą święconą na pamiątkę chrztu świętego. W Środę Popielcową akt pokuty zastępowany jest przez obrzęd posypania głów popiołem. Akt pokuty pomija się, gdy mszę poprzedza procesja, a także przy sprawowaniu sakramentów chrztu i małżeństwa.
Gabriela Seifert-Knopik
(Korzystałam ze stron Internetu: https://pio.lublin.pl/akt-pokuty/ , https://deon.pl/wiara/duchowosc/po-co-sie-spowiadac-skoro-na-poczatku-mszy-jest-spowiedz-powszechna,469661), http://www.pgsiedlce.diecezja.gda.pl/cykl-katechez-niedzielnych-20461/akt-pokuty-26762