Stawy ograniczają i zarazem umożliwiają ruch poszczególnych partii naszego ciała. Zazwyczaj nie interesują nas dopóki nie bolą. Są to połączenia maziowe, których głównym problemem staje się tarcie.
Staw chroni tzw. torebka stawowa. Składa się ona z dwóch warstw. Ta bardziej wewnętrzna to błona maziowa, która wytwarza gęstą ciecz, ułatwiająca poślizg.
Co jest tu najważniejsze?
Stawy różnią się między sobą budową, zadaniem biologicznym i ruchomością. Nie musimy z tego miejsca, w którym jesteśmy wiedzieć, jakie są rodzaje stawów i gdzie jaki konkretnie jest. Myślę, że zamiast skupiać się na prawidłowej anatomicznej budowie stawów, należy poruszyć kwestie, które zwyczajnie potrafią nas dotyczyć bardziej bezpośrednio.
Na schorzenia reumatyczne chorują częściej kobiety.
W Polsce cierpi 7 mln. Polaków.
Nasze ciało to skład 206 kości połaczonych ze sobą stawami o różnej budowie. Występują małe stawy np. te u naszych palców, jak i duże stawy, jak staw biodrowy czy barkowy. Kości na swoich zakończeniach posiadają idealnie gładką chrząstkę, powierzchnię, dzięki czemu tarcie między nimi jest minimalne.
Często z czasem lub w wyniku różnych chorób dochodzi do ścierania się tej chrząstki stawowej. Doprowadza to zwyczajnie do zwyrodnienia stawów.
Co doprowadza do problemów ze stawami?
Głównym prowodyrem tu jest nadwyrężanie stawów. Nieprawidłowa postawa, przesilenia, za duże obciążenie. Jeśli chodzi o kobiety to również ciąża i poród przyczynia się do późniejszych problemów. Dziecko w łonie matki nie tylko rośnie, ale mocno obciąża aparat ruchowy i trochę "skazuje go" na dużo większą masę. Poród natomiast jest ogromnym wysiłkiem, porównywanym przez naukowców do łamania kości, zatem coś chyba w tym jest.
Co robimy nie tak?
Lekceważymy ból.
Co najczęściej choroba zwyrodnieniowa stawów atakuje?
Głównie kolana, biodra, dłonie, stopy, stawy kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego.
Jak dochodzi do problemu?
Chrząstka pokrywająca kości staje się chropowata, nieregularna. Z czasem dochodzi do jej całkowitego zaniku i wtedy zwyczajnie kości na siebie bezpośrednio nachodzą i dochodzi do intensywnego tarcia.
Na stawie tworzą się liczne torbiele, co zmienia kształt stawu. Staw zwyczajnie traci stabilność, często też staje się sztywny. Trochę tak jest, że sam chce ograniczać ruchy, bo przecież boli, a ruch dodatkowo podnosi ból i zwiększa tarcie, którego w chorobie nie chcemy za wiele.
Przy zaawansowaniu choroby dochodzi dodatkowo trzeszczenie.
Jak nie doprowadzać do problemów?
Zesztywnienie często pojawia się nie tylko w samej chorobie zwyrodnieniowej, ale także z powodu zbyt małej aktywności fizycznej.
Zatem… RUCH!
Rozruszanie mięśni stawów nie musi być wyczynowe, ani specjalnie konkretne. Nikt nikomu nie każe grać w piłkę, czy jeździć konno. Chodzi bardziej o jakikolwiek ruch, spacery.
Ważne jest równomierne obciążenie.
Innymi słowy np. rozkład zakupów na dwie ręce w kilka toreb.
Jeśli coś można, to przesuwać, a nie przenosić.
Kiedy trzeba nosić, to zamiast zginać się w pół, delikatnie kucnij i stabilnie oparty na stopach – podnieś przedmiot.
Ważne są wygodne buty. Tak, wiemy, że obcasy są cudowne, ale nie do końca fantastyczne dla nóg…
Najważniejsze aby buty nie cisnęły i nie mam na myśli jedynie problemu z rozmiarem. Tu chodzi bardziej o nie doginanie palców w butach, ale także aby od góry nie było zbyt mocnego nacisku na palce, oraz aby cała część przodostopia nie ściskała do siebie palców (o tym dlaczego tak - już niebawem, bo dużo by było gadania).
Ważne jest dodanie do naszej diety czegokolwiek z diety śródziemnomorskiej.
Są to na przykład ryby, drób, warzywa, oliwa, białka.
Taka ciekawostka:
Olej z siemienia lnianego, dobra oliwa i orzechy włoskie jako połączenie kwasów omega i wit. E, zapobiegają stanom zapalnym stawów !
Ważne są dobrze dostosowane do naszej wysokości i możliwości MEBLE.
Bardzo często mam do czynienia ze źle dostosowanymi wysokościami albo zwyczajnie w ułożeniu, do którego ciężko się dostać.
Co jest ważne?
Odpowiednia wysokość, głównie siedziska na krześle. Im mniej do podniesienia ciała, tym lepiej dla obciążenia stawów. Dobrze też, gdy po przedmiot nie trzeba zbyt wysoko sięgać, nie dopuszczamy wtedy do nadmiernego przeprostu w stawie łokciowym.
Ćwiczenia na zdrowe stopy.
Przede wszystkim poprawiają ruchomość stawów małych palców u stóp. Często coś, co wydaje się banalnie proste, zwyczajnie daje fantastyczne efekty i samopoczucie.
Podnoszenie chusteczki lub woreczków z kaszą lub grochem.
Ruch wykonywany np. z jednej strony na drugą, ćwiczą obie nogi naprzemiennie. Co ważne, tu ruch jest bez obciążenia.
Pacjent siedzi sobie na krześle, najlepiej oparty o oparcie i z wsuniętym całym pośladkiem na siedzisku, aby guzy kulszowe i miednica swobodnie leżały.
Zobaczcie jak wam idzie teraz, a ćwicząc, starajcie się wykonywać to codziennie i zobaczcie za kilka dni jaka jest różnica.
Boli staw – często wtedy lekarz pierwszego kontaktu kieruje do ortopedy, który pierwsze co zaleca, to BLOKADĘ STAWU.
To nic innego jak miejscowe wstrzyknięcie środka przeciwbólowego i przeciwzapalnego. To mieszanina kortyzolu, czyli sterydu i innego leku. Co ważne, blokady przynoszą ulgę, bo zawarte w nich substancje blokują przewodnictwo nerwowe i pacjenci nie czują bólu w wybranym miejscu. Nie ma ilości blokad, jakie mogą / mają pomóc.
Ale uwaga - nie każdemu to pomaga.
I co ważne.. nie leczy problemu, a jedynie maskuje aktualne odczucia.
Zatem nawet jeśli blokada… to działamy dalej, a nie czekamy, aż znowu zacznie boleć.
Oprócz standardowych zmian zwyrodnieniowych stawów dużych tj. kolano, biodro, które ewidentnie i naocznie zwracają nam uwagę na siebie, gdzie widoczny na rtg jest proces degradacji, często mamy do czynienia także z deformacjami mniejszego, wydawało by się kalibru, z punktu widzenia wielkości, okolicy ciała.
Tak naprawdę każde zwyrodnienie ma podobny przebieg mimo różnicy swojej budowy. Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego jednak nie są tak do końca widoczne gołym okiem, jak problemy stawowe innej okolicy, a mianowicie...
RZS – Reumatoidalne zapalenie stawów/gościec.
Tu problemy są na stawach obwodowych czyli głównie rąk i nóg. Dochodzi do deformacji w stawach w obrębie palców. Sztywność, zwłaszcza ta poranna, ból, problemy z wykonywaniem ruchów. Problem pojawia się przez nawracający stan zapalny w obrębie błony maziowej, która uszkadza inne struktury.
Dlaczego? Ciężko odpowiedzieć na to pytanie. Wiek, płeć, dziedziczenie, defekt układu odpornościowego, a może wszystko naraz… Tak naprawdę dokładna przyczyna nie jest znana.
Jak na zdjęciu widać, problem ten jest dość charakterystyczny. Dodajmy, że pacjentka na zdjęciu ma już bardzo zaawansowane stadium choroby.
Jak zbadać czy to jest to…?
Zdjęcie RTG lub badania laboratoryjne (Anty-CCP występuje wyłącznie w rzs)
fizykoterapia– różne techniki, takie jak krioterapia, ultradźwięki, masaże i balneoterapia, pomagają zmniejszyć ból i zapalenie stawów oraz rozluźnić układ mięśniowy; ich zastosowanie wymaga dokładnej oceny stanu zdrowia i rozważenia ewentualnych przeciwwskazań.
Przy zmianach degradacyjnych ważne jest podtrzymywanie funkcji ruchomości stawowej, elastyczności i możliwości „w miarę” normalnego funkcjonowania. Tutaj często są niezbędne leki.
Fizjoterapeuta to nie magik, który wyleczy wszystko, lekarz bardzo podobnie. Najlepiej, jak współpracują. Lekarz widzi proces degradacji kości i torebki stawowej. Określa jej stan ze standardami i wyznacza plan działania.
W Polsce uznaje się zasadę - jeśli nie trzeba, to nie kroimy.
Uważam, że to jedna z lepszych metod postępowania dzisiejszej medycyny.
Zapytać by można ależ dlaczego… Bo skoro boli, to wymienią staw na nowy i już.
Jest ZABIEG endoprotezoplastyki, prawda?
Stary wywalić, nowy wstawić.
Oj nie tak łatwo…
Po 1 nowy staw to sztuczny staw, obcy w naszym organizmie. Nie zawsze chce się od razu obcego u siebie, organizm walczy.
Po 2 Stawy budową są trudne (zwłaszcza kolano), dlatego jest małe ryzyko czy wszystko na pewno pójdzie jak ma być.
Po 3 To nie jest tak, że dostajesz nowe i umiesz z tego korzystać. Nauka, rehabilitacja i jeszcze raz nauka.
Po 4 Zmiana stylu życia. No niestety nowy staw już nie jest tak idealny, jak jego poprzednik.
Po 5 Nowy staw też nie jest wieczny.. to ważne.
Po 6 Dużo pacjentów po zmianie biodra jest zadowolonych i dużo też narzeka jeszcze bardziej niż wcześniej.
Po 7 Nie można po wstawieniu korzystać z wielu zabiegów przez wstawienie metalowych elementów do ciała.
Dlatego tez ta nasza zasada ma sens...
Oczywiscie do czasu, bo jeśli nasze życie to ból, bo tak bardzo nie da się funkcjonować to i owszem, dlaczego nie.
Rehabilitacja jest nieodłącznym elementem także zabiegów przed i po.
Przed przygotowujemy mięśnie, które wystymulowane później łatwiej będzie odbudować. Po zabiegu nauka ruchu, stabilizacji, oporu, podporu. Wzmacnianie mięśni, ćwiczenia przeciwzakrzepowe. Jeśli boli, znaczy, że organizm woła o pomoc.
Nie odkładaj tego na zaś.
Dobrego tygodnia
Natalia Komarnicka
mgr fizjoterapii
P.s. Następnym razem opowiemy sobie o stopach, co wspomniałam w dzisiejszym wpisie. Stopy to temat, który zasługuje na swoje indywidualne opracowanie.
Zwłaszcza, że temat ten był od zawsze dla mnie interesujący, z czego powstała moja praca magisterska.